Roodlichttherapie & knieartrose
Helpt roodlichttherapie bij knieartrose?
Roodlichttherapie, ook photobiomodulation genoemd, kan pijn bij knieartrose mogelijk tijdelijk verminderen. De zekerheid daarover is laag: studies gebruiken verschillende apparaten en doseringen, veel onderzoek heeft methodologische beperkingen en verbetering van lopen of functioneren is niet overtuigend aangetoond. Als aanvulling op oefentherapie is de meerwaarde eveneens onzeker. Zie roodlicht daarom niet als vervanging van bewegen en krachttraining, maar hooguit als een tijdelijke aanvulling wanneer het helpt om die basis beter uit te voeren.
Een pijneffect is mogelijk, maar nog niet betrouwbaar voorspelbaar
Een systematische review uit 2024 combineerde tien placebo-gecontroleerde studies met 542 deelnemers. In zes studies verminderde pijn in rust gemiddeld meer met photobiomodulation dan met placebo. De gestandaardiseerde verschilscore was −0,7. Dat is een statistisch relevant signaal, maar de auteurs beoordeelden de zekerheid als zeer laag. Veertig procent van de studies had een hoog risico op vertekening; de overige studies riepen zorgen op. Voor de Timed Up and Go-test was er geen overtuigend verschil.
De conclusie is daarom smaller dan ‘rood licht werkt tegen artrose’. Het onderzoek ondersteunt een mogelijk effect op pijn bij sommige behandelprotocollen. Het bewijst niet dat iedereen erop reageert, dat het lopen aantoonbaar verbetert of dat de behandeling het kraakbeen bij mensen herstelt. Cellulaire en dierstudies kunnen een mechanisme aannemelijk maken, maar zijn geen bewijs voor minder klachten of beter functioneren in de praktijk.[1]
Boven op een goed oefenprogramma is de meerwaarde onzeker
De klinisch relevante vergelijking is niet alleen rood licht tegenover niets. De vraag is vooral wat het toevoegt aan de gebruikelijke zorg. In een dubbelblinde studie werden 127 mensen verdeeld over alleen krachttraining, krachttraining met actieve photobiomodulation en krachttraining met placebo-licht. Alle groepen verbeterden in pijn, functie en kwaliteit van leven. De actieve lichtbehandeling leverde op geen van de meetmomenten extra voordeel op. Gemiddeld werden zeventien van de geplande 24 sessies gevolgd; bij zes maanden was 45 procent uitgevallen, wat de langetermijnzekerheid beperkt.
Onderzoek is niet volledig eensgezind. Een meta-analyse van veertien trials vond wel extra pijnvermindering wanneer lasertherapie aan oefeningen werd toegevoegd, maar geen overtuigend voordeel voor bewegingsuitslag, spierkracht of kniefunctie. Een kleine dubbelblinde trial uit 2025 met 65 geanalyseerde deelnemers rapporteerde juist betere pijn- en functiescores dan placebo en geen behandeling. Die publicatie is voor deze beoordeling alleen via het abstract geraadpleegd en rapporteert daar geen bruikbare effectgrootte. Eén kleine positieve studie heft het grotere gemengde beeld niet op.[2][3][4]
Oefentherapie blijft de stevigste basis
De NICE-richtlijn adviseert lasertherapie bij artrose niet routinematig aan te bieden, omdat er onvoldoende bewijs van voordeel is. Dat is geen uitspraak dat iedere individuele toepassing waardeloos is. Het betekent wel dat de interventie de gebruikelijke zorg niet mag verdringen. Een recente netwerkmeta-analyse van 217 gerandomiseerde studies met 15.684 deelnemers vond met matige zekerheid dat verschillende vormen van bewegen pijn en functie kunnen verbeteren; aerobe training kwam gemiddeld het gunstigst naar voren.
Voor iemand die weer langer wil wandelen, fietsen of sporten is de belastbaarheid dus het hoofddoel. Dat vraagt een doseerbare combinatie van kracht, conditie en de activiteiten die in het dagelijks leven of de sport nodig zijn. Slaap, voldoende energie-inname, lichaamsgewicht wanneer dat relevant is en de verdeling van belasting over de week beïnvloeden hoeveel training haalbaar is. Ze zijn geen losse artrosebehandelingen, maar bepalen wel of een programma vol te houden is.[5][6]
‘Rood licht’ is geen uniforme behandeling
Photobiomodulation omvat lasers, leds en andere lichtbronnen met verschillende golflengtes, vermogens, behandelpunten en energiedoses. De review uit 2024 vond genoeg variatie om dosisrichtlijnen kritisch te willen herzien. Daardoor kun je een resultaat met een gericht onderzoeksapparaat niet automatisch vertalen naar ieder paneel, iedere lamp of een thuisapparaat. Een warme gloed of sterke lamp zegt op zichzelf niets over de effectieve dosis in het kniegewricht.
Meer is evenmin automatisch beter. De biologische respons kan van de dosis afhangen, maar klinische studies geven nog geen betrouwbare persoonlijke doseerregel. Kopieer daarom geen onderzoeksprotocol zonder te weten of golflengte, vermogen, behandeld oppervlak en uitgangsklachten overeenkomen. Het doel is een controleerbare bijdrage aan pijn en bewegen, niet het verzamelen van lichtminuten.[1]
Gebruik een aanvulling alleen als de basis er beter van wordt
Roodlichttherapie kan bespreekbaar zijn wanneer pijn de opbouw van beweging belemmert en een tijdelijke symptoomvermindering helpt om het oefenprogramma uit te voeren. Spreek vooraf af wat de behandeling moet veranderen: bijvoorbeeld minder pijn bij traplopen, meer herhalingen in een krachtoefening of een langere wandeling zonder duidelijke terugslag. Meet die taak naast de pijnscore. Alleen een prettiger gevoel direct na de sessie bewijst nog geen betere belastbaarheid.
Blijft de functie gelijk, kost de behandeling vooral tijd of wordt het actieve programma naar de achtergrond gedrukt, dan ontbreekt de praktische meerwaarde. Ook bij verbetering blijft de conclusie bescheiden: minder pijn is niet hetzelfde als kraakbeenherstel en zegt niet automatisch dat zwaardere sportbelasting veilig is. Laat toenemende zwelling, blokkeren van de knie, snel verlies van functie of een nieuw trauma opnieuw beoordelen. De beste inzet van een aanvullende behandeling is die welke de bewezen basis ondersteunt, zonder er meer van te maken dan het onderzoek toelaat.[2][5][6]
Literatuur en bronnen
- Oliveira et al. Effectiveness of Photobiomodulation in Reducing Pain and Disability in Patients With Knee Osteoarthritis (2024)
Physical Therapy; online 22 mei 2024. Volledige open-access tekst, tabellen en GRADE-beoordeling gelezen. Tien placebo-gecontroleerde studies met 542 deelnemers; mogelijk minder pijn in rust, geen overtuigend Timed Up and Go-effect en zeer lage zekerheid.
- Jorge et al. Photobiomodulation does not provide incremental benefits to patients with knee osteoarthritis who receive a strengthening exercises program (2023)
Brazilian Journal of Physical Therapy; online 23 juni 2023. Volledige dubbelblinde placebo-gecontroleerde RCT gelezen; 127 deelnemers. Geen extra voordeel boven krachttraining voor pijn, functie of kwaliteit van leven; hoge uitval bij zes maanden.
- Malik et al. Low-level laser therapy plus exercise therapy in knee osteoarthritis: systematic review and meta-analysis (2023)
Somatosensory & Motor Research; online 28 december 2022, uitgave maart 2023. Abstract geraadpleegd; veertien RCT's met 820 deelnemers. Pijnsignaal, maar geen overtuigend extra effect op bewegingsuitslag, spierkracht of kniefunctie.
- Maciel et al. Effect Of Photobiomodulation in Patients With Knee Osteoarthritis: randomized controlled trial (2025)
Lasers in Medical Science; online 23 juni 2025. Alleen abstract geraadpleegd; 65 deelnemers geanalyseerd. Positieve pijn- en functieresultaten versus placebo en controle, maar geen bruikbare effectgrootte in het abstract.
- NICE. Osteoarthritis in over 16s: diagnosis and management — electrotherapy (2022)
Officiële NG226-aanbeveling, gepubliceerd 19 oktober 2022 en actueel gecontroleerd op 31 oktober 2026. Adviseert lasertherapie niet aan te bieden vanwege onvoldoende bewijs van voordeel.
- Yan et al. Comparative efficacy and safety of exercise modalities in knee osteoarthritis (2025)
BMJ; online 15 oktober 2025. Volledige systematische review en netwerkmeta-analyse gelezen; 217 RCT's met 15.684 deelnemers. Matige zekerheid voor meerdere gunstige oefeneffecten; weinig studies rapporteerden veiligheid en langetermijngegevens waren schaars.
Geraadpleegd op 31 oktober 2026.